26 augustus 2025 19:42 Zevenhuizen, ZH
Het was in de avond en ik was bijna klaar met het rondje in mijn local patch.
In de uiterste noordoosthoek van het plasdrasgebied, wilde ik nog even zoeken naar de Porseleinhoen een vogel die zich zelden laat zien, maar waarvan ik wist dat hij mogelijk hier kon zitten.
Op nog geen vijftien meter afstand stond iets wat mijn hart sneller deed kloppen.
Daar, in het zachte avondlicht, stond hij te schitteren in de zon.
Geen ontsnapte vogel met ringen of beschadigde veren, maar een natuurlijk ogende, alerte vogel, strak in het verenpak. Helemaal op zijn plek in dit drassige landschap.
Mijn eerste gedachte was: Is dit dezelfde Purperkoet van vier jaar geleden?
Dat kan toch niet… of wel?
Heb ik hem dan al die tijd over het hoofd gezien, terwijl ik hier dagelijks langsfiets en vogels observeer?
Ik heb snel wat foto’s gemaakt en de waarneming gedeeld in de "Bird Alert Rottemeren"-appgroep en op Waarneming.nl.
"Toen ik de zeldzame Purperkoet meldde en de beelden deelde, ging mijn ontdekking viraal."
Wat begon als een zoektocht naar een verborgen porseleinhoen eindigde in een ontmoeting met een zeldzame, haast mythische verschijning uit Zuid-Europa.
Een herinnering die me nog lang bij zal blijven en die me eraan herinnert dat je in de natuur altijd moet rekenen op het onverwachte.
Dit formulier met informatie en foto's over de waarneming word beoordeeld door de CDNA. Als hij wordt aanvaard dan zullen de foto’s geplaatst worden op Dutch Avifauna.
Ik ben benieuwd..
De Purperkoet is een opvallende moerasvogel die komt uit Zuid-Europa (Spanje, Portugal, Sardinië)
.jpg)
Op 16 December 2021
Dat was de eerste officieel bevestigde waarneming van een Purperkoet in Nederland.
1️⃣ Eerste waarneming
Alblasserdam, Zuid-Holland
16 December 2021
Eerste officieel bevestigde waarneming van een Purperkoet in Nederland
2️⃣ Tweede waarneming
Zevenhuizen ZH, Eendragtspolder
22 December 2021
Tweede bevestigde waarneming in Nederland
Waarnemer: Jenny van Dorland
Weer een zeer zeldzame waarneming op Nederlandse bodem
De laatste locatie waar hij toen gezien is, in het plasdrasgebied van de Eendragtspolder bij Zevenhuizen ZH
3️⃣ Derde waarneming
Zevenhuizen ZH, Eendragtspolder (plasdrasgebied)
26 augustus 2025 19:42 uur
Waarnemer: Hans van Kersbergen
Derde officiële waarneming in Nederland, opnieuw op dezelfde locatie, net als de tweede waarneming in 2021
Dus de mogelijkheden dat er Purperkoeten rondzwerven buiten de gebruikelijke broedgebieden is goed mogelijk.
Dombes ligt ten noordoosten van de stad Lyon in Oost-Zuidoost-Frankrijk. Het is een historische streek, ook wel bekend als het "land van de duizend meren", en een uitgestrekt natuurgebied met vele meren en moerassen. ongeveer 800km van Zevenhuizen.
Purperkoeten zijn inheems in de tropische en subtropische regio's van Europa, Afrika, Azië en Australië. In Europa komt de vogel voor in Spanje, Portugal, Sardinië en Zuid-Frankrijk.
.jpg)
.jpg)
Ik zie de Purperkoet jonge stengels van de lisdodde opentrekken om de zachte binnenkant op te eten.
De Waterhoen heeft er zijn bedenkingen bij.
-1.jpg)
.jpg)
-1.jpg)
-1.jpg)
-1.jpg)
.jpg)
.jpg)
%20(1).jpg)
%20(1).jpg)
%20(1).jpg)
%20(1).jpg)
-1.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
(1).jpg)
.jpg)
Gefeliciteerd met de ontdekking van de Purperkoet vorig jaar en dank voor het zorgvuldig documenteren en doorgeven.
Purperkoet bij Zevenhuizen en Leidschendam
in augustus-december 2025
Op 26
augustus 2025 om c 19:40 ontdekte Hans van Kersbergen een Purperkoet Porphyrio
porphyrio in de oostelijke rietlanden van de Eendragtspolder bij
Zevenhuizen, Zuid-Holland. Hij kende de soort uit december 2021 toen op exact
dezelfde locatie enkele dagen een exemplaar verbleef en HvK nam in eerste
instantie aan dat deze vogel was teruggekeerd. Gewaarschuwde vogelaars konden hem
nog dezelfde avond bekijken. Daarna werd hij dagelijks bezocht door vele
vogelaars en fotografen; de laatste waarneming was op 28 september. In de
vroege ochtend van 29 september werd de oeverbegroeiing waar hij geregeld sliep
gemaaid. Het zou kunnen zijn dat hij als gevolg daarvan is geschrokken en is
vertrokken (Chris van Rijswijk in litt). In de ochtend van 1 oktober werd om
10:05 een Purperkoet ontdekt door Wilfried Niessen en anderen in de Nieuwe
Driemanspolder bij Zoetermeer, Zuid-Holland, hemelsbreed 13 km naar het
noord-westen; mogelijk was hij hier ook al de twee voorgaande dagen, omdat de
plek in de Eendragtspolder dagelijks door veel mensen werd bezocht. Hij liet
zich hier tot aan het donker bekijken. Op basis van vergelijking van de
snaveltekening ging het om dezelfde vogel als in de Eendragtspolder. Op 2
oktober was hij verrassend tegen het middaguur weer terug in de Eendragstpolder
waar hij vervolgens bijna dagelijks werd gemeld tot 23 december 2025.
De
vogel trok niet alleen veel fotografen maar verschillende vogelaars konden
tijdens het lange verblijf ook geluidsopnamen maken van de korte contactroep. De alarmroep werd
in de nacht en overdag opgenomen, meestal als reactie op abrupt
omgevingslawaai. Gedurende zijn verblijf werd de vogel steeds vaker overdag
roepend gehoord en gezien, waarbij hij met enkele snelle vleugelslagen en
gestrekte hals de alarmroep vertoonde. Korte contactroepjes werden vooral in de
ochtend en avondschemer gehoord als de vogel op zijn vermoedelijke slaapplaats
in de oevervegetatie verbleef (Garry Bakker in litt).
Beschrijving
en determinatie
Op basis
van de veel 100en foto’s en vele video-opnamen (www.dutchbirding.nl, www.waarneming.nl, www.youtube.com; zijn de kenmerken
goed vast te stellen. Het betrof een forse hoenderachtige vogel, duidelijk
groter dan de aanwezige Meerkoeten Fulica atra, met een rode snavel,
roodbruine ogen en stevige rode poten en zeer lange tenen en lange gebogen
nagels. De snavel was zeer fors, met een sterk gekromde bovensnavel en licht
gekromde ondersnavel, op het voorhoofd als rode bles hoog oplopend tot boven
oog. Op de ondersnavel was een bruinachtige vlek aanwezig, doorlopend op de
bovensnavel tot rond het neusgat. Het verenkleed was bijna geheel diepblauw met
paarse gloed maar wisselend in intensiteit en kleur afhankelijk van de
lichtval. De oorstreek en wang waren lichter en meer blauwachtig, en ook de
bovenborst en hals waren iets lichter blauw. De onderstaartdekveren waren wit. De
vogel begaf zich meestal langs de rand van de rietkraag en trok zich regelmatig
terug in het riet maar was vaak langere perioden goed zichtbaar op de
drooggevallen slikrand langs het riet; soms zwom of vloog hij een klein stukje.
In de laatste weken van zijn verblijf was het waterniveau door regenval hoger
geworden en ging hij dieper het riet in, waarschijnlijk omdat hij daar
gemakkelijker bij zijn voedsel kon komen en vanaf het ‘droge’ zijn voedsel kon
bemachtigen. Hij was solitair, af en toe even in de nabijheid van Meerkoeten, die
hem soms agressief benaderden. Het dieet bestond uit wortels van rietstengels
door deze met één poot vast te houden en met de snavel te bewerken. Enkele
malen werd fotografisch vastgelegd dat hij een vis ving (en mogelijk at;
https://waarneming.nl/observation/381097226/).
Op
basis van de paarsblauwe bovendelen zonder zwart kunnen Australische Purperkoet
P melanotus en Zwartrugpurperkoet P viridis worden uitgesloten.
Filipijnse Purperkoet P pulverulentus vertoont bruine of bronskleurige
bovendelen. Het ontbreken van een vage groene tint op mantel en dekveren past
niet goed op Grijskoppurperkoet P poliocephalus en vooral niet op
Smaragdpurperkoet P madagscariensis; bij Smaragdpurperkoet is het groen
intenser en opvallender dan bij Grijskoppurperkoet en loopt vaak door tot op de
bovenstaart. De verdeling van blauw op borst, hals en kop past alleen op
Purperkoet; Grijskoppurperkoet heeft meer grijs tot grijsblauw op de kop en
hals, in een mate die per ondersoort of geografische herkomst varieert (Taylor
& van Perlo 1998, Ebels et al 2024). Omdat alle vleugelveren en
lichaamsveren adult-type waren en de top van de buitenste handpennen (p8-10)
breed en afgerond was betrof het een adult. Zonder directe vergelijking of
onderzoek in de hand is geslachtsbepaling niet mogelijk.
Verspreiding
en voorkomen
Voor een
uitgebreide beschrijving van het voorkomen als broedvogel en dwaalgast in
Europa in de afgelopen decennia, zie Ebels et al (2024) en verwijzingen daarin.
Purperkoet broedt in Marokko en Tunesië, op het Iberisch Schiereiland, op
Franse, Italiaanse en Spaanse Mediterrane eilanden en in Zuid-Frankrijk. In de loop
van de 20e eeuw stierf de soort vrijwel overal uit; in de jaren 1960 kwam hij
in Europa alleen nog voor in het uiterste zuiden van het Iberisch Schiereiland
en daarbuiten in enkele moerasgebieden in Marokko en Tunesië. Sinds 1975 vonden
in voormalige broedgebieden van Purperkoet herintroducties plaats. Vanuit de
geherintroduceerde populatie in Catalunya, Spanje, breidde hij zich begin jaren
1990 uit langs de Middellandse Zeekust richting Frankrijk. In 1996 was het
eerste succesvolle Franse broedgeval. Daarna volgde een snelle toename
noordelijk tot in Camargue. Vanaf 2016 broedt de soort in Frankrijk noordelijk
tot in Dombes, Ain, en daarna zette de noordelijke expansie zich verder voort. Vooral
sinds 2016 worden exemplaren steeds vaker als dwaalgast ver in het noorden en
westen van Frankrijk vastgesteld, tot in Engeland (van 31 juli tot 5 augustus
2016 in Suffolk en van 30 augustus tot 4 januari 2017 in Lincolnshire) en
België (van 31 oktober tot 23 november 2021 bij Zoutleeuw, Vlaams-Brabant) (Harvey
2018, McInerney & Stoddart 2018, Collaerts et al 2022). De eerste gevallen
voor Nederland waren van 16 december 2021 tot 28 juni 2022 bij Alblasserdam,
Zuid-Holland (adult) en in de Eendragtspolder van 22 tot 28 december 2021
(eerste-kalenderjaar; Ebels et al 2024). De vogel van 2025 was ongeringd en vertoonde
in uiterlijk of gedrag geen kenmerken die wezen op een herkomst uit
gevangenschap en gezien de status van de gevallen in 2021-22 werd de vogel door
de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA) aanvaard als derde geval
voor Nederland. De CDNA had uitvoerige discussie over de vraag of dit de
terugkerende vogel van 2021 kon zijn of een nieuwe vogel. Zekerheid daarover is
niet te verkrijgen maar op basis van kleine verschillende in de snaveltekening
en het feit dat er gedurende 3.5 jaar geen Purperkoet was gezien op deze
populaire plek waar bijna dagelijks vogelaars komen is hij aanvaard als
separaat geval.
Summary
Western Swamphen near Zevenhuizen and Leidschendam in
August-December 2025
From 26 August to 23 December 2025, an
adult Western Swamphen Porphyrio porphyrio stayed at Eendragtspolder
near Zevenhuizen, Zuid-Holland, the Netherlands. It
was not seen on 29-30 September and the same bird stayed at Nieuwe
Driemanspolder, Zoetermeer, Zuid-Holland, on 1 October, 13 km to the north-west,
but returned to the first site a day later. It was accepted as the third for the
Netherlands, after birds from 16 December 2021 to 28 June 2022 near
Alblasserdam, Zuid-Holland (adult) and at Eendragtspolder from 22 to 28 December
2021 (first-year), at exactly the same spot as in 2025. It was accepted by the
Dutch rarities committee (CDNA) as the third record, although it was not
excluded with certainty that it may have been the returning bird from 201.
However, based on small differences in bill pattern and the fact that it was
not seen at this well-watched site for 3.5 years, tipped the balance towards acceptance
as a (presumed) new bird.
Enno
B Ebels, Utrecht, Nederland (ebels@wxs.nl)
Hans
van Kersbergen, Zevenhuizen, Nederland (hansvankersbergen1@gmail.com)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten