"De Zwartsteel"
"Ook de spleten tussen de basaltblokken op het talud van de Maaskade vormen een ideale groeiplaats voor verschillende varensoorten."
Daar groeit ook de Zwartsteel.
De zwartsteel (Asplenium adiantum-nigrum)
is een zeer zeldzame, kleine, wintergroene varen
die behoort tot de streepvarenfamilie
(Aspleniaceae).
De plant dankt zijn naam aan de opvallende, glanzende bruinzwarte bladsteel.
~~~~~~~
Basaltkeien zijn keihard en bevat in tegenstelling tot oude kalkmortel nauwelijks voedingsstoffen.
De varens die hier groeien op de oever, overleven puur op het vochtige microklimaat van de rivier en het weinige slib dat tussen de blokken achterblijft.
De Zwartsteel heeft flink te leiden
in de volle zon.
"Niet elke varen is opgewassen tegen het rauwe zomerklimaat. De Zwartsteel heeft flink te lijden in de volle zon. Zodra de felle zonnestralen de Maaskade opwarmen, verliest deze kwetsbare varen al snel zijn glans en drogen zijn diepgroene bladeren uit. Hij overleeft dan ook puur bij de gratie van de diepe, donkere spleten tussen het basalt. Alleen daar vindt hij de broodnodige koelte, schaduw en het vocht van de rivier om de zomer door te komen."
( De Zwartsteel, daar komen we later nog op terug.
Die groeit ook op de oude kademuren
in het oude havengebied. )
"Mannetjesvaren"
Aan de oevers van de Maas.
"Tongvaren"
De Tongvaren en Mannetjesvaren groeien daar tussen de basaltblokken.
( Ook de Tongvaren zien we terug op de kademuren in het oude havengebied. )
De Maaskade ligt in het getijdengebied van de Maas. De onderste rijen basaltblokken worden constant natgespoeld, wat zorgt voor de hoge luchtvochtigheid waar varens zo van houden.
Vaak is hier weinig schaduw,
en staan de varens de hele dag in de zon.
~~~~~~~~~~
"Varens op de kademuren"
Opzoek naar varens op de oude kademuren.
In de binnenstad van Rotterdam.
De oude gemetselde kademuren in Rotterdam vormen een unieke leefomgeving voor bijzondere muurplanten.
"Je vindt deze bijzondere muurvarens vooral langs de oudere, historische kades in de binnenstad, daar waar de muren nog van natuursteen of baksteen zijn gemaakt, en de oud voegen nog kalkrijk zijn.
Door deze hoge kademuren blijft de luchtvochtigheid er hoog, wat ideaal is voor varensporen om te ontkiemen."
Een overzicht met locatienaam en varensoort.
• Rotterdam - Delfshaven
[ Muurvaren, Steenbreekvaren, Tongvaren ]
• Rotterdam - Wijnhaven
[ Muurvaren, Steenbreekvaren, Tongvaren, Schubvaren ]
• Rotterdam - Oude Haven
[ Steenbreekvaren, Muurvaren, Tongvaren ]
• Rotterdam - Noordereiland
[ Muurvaren, Steenbreekvaren, Tongvaren ]
• Rotterdam - Rijnhaven
[ Blaasvaren ]
• Rotterdam - Maashaven
[ Blaasvaren ]
• Rotterdam - De Rotte
[ Steenbreekvaren, Muurvaren, Tongvaren, Mannetjesvaren, Brede eikvaren.
Eikvaren~spec. Tongvaren~cultivar. ]
• Rotterdam - Maasoevers
[ Muurvaren, Tongvaren, Mannetjesvaren ]
~~~~~~~
"De Rotte"
"kijk eens over de rand"
Varens op de kademuren van de rivier "De Rotte"
Juist op dit historische stukje rivier — waar Rotterdam rond 1270 ooit ontstond met een dam in de Rotte — vind je ook nog oude kademuren, het is een ideale groeiplaats voor varens.
Bij de lage kademuren langs de Linker en Rechter Rottekade, Zaagmolenkade, Stokviskade en Lombardkade tot aan het Hang en Steiger kom je dan ook verschillende varens tegen.
In de oude, vochtige voegen zie je vooral de muurvaren, steenbreekvaren, tongvaren
en eikvaren groeien.
Vanaf Zevenhuizen ZH
Langs 'De Rotte' naar Rotterdam.
Kom je eerst bij de Zaagmolenkade, waar op de lage kademuren verschillende soorten varens groeien.
Een verborgen groen microklimaat"
Ontdekt daar een verborgen groene wereld. In de scheuren en oude voegen van de historische kademuren heeft zich een unieke stadsnatuur ontwikkeld. Gevoed door enkel regenwater en de vochtige omgeving, en beschermd door de luwte van de grachten, vormen deze kades een perfect microklimaat voor deze bijzondere planten.
De kademuren zijn een perfecte groeiplaats voor varens dankzij hun traditionele opbouw. De buitenkant is opgemetselt met oude, zachte bakstenen die door hun poreuze structuur gemakkelijk vocht vasthouden. Deze stenen zijn gevoegd met ouderwetse kalkmortel in plaats van met modern, keihard cement. Het zure regenwater spoelt deze kalkmortel langzaam een beetje uit, waardoor er zachte, kalkrijke holtes ontstaan waarin varensporen zich ideaal kunnen nestelen.
Een hele muur vol met muurvarens.
Steenbreekvaren
In alle soorten en maten.
Overal op de kademuren, zijn ze te vinden.
Zelf een zeldzame Tongvaren ( cultivar )
Herkenbaar aan de Gekroesde randen.
Op de kademuur aan de Linker Rottekade
groeien een aantal zeldzame varens.
Ook de
Brede eikvarens
Polypodium interjectum
Brede eikvaren - Polypodium interjectum
Er groeien er een stuk of 50.
van deze zeldzame Brede eikvarens
in de kademuur van de
Linker Rottekade.
Brede eikvaren groeit op lichtrijke, warme plaatsen op droge, voedselarme, kalkhoudende zandgrond en op stenige plaatsen.
Dus deze kademuur is een ideale groeiplaats.
De steigersgracht is ongeveer het eindpunt van het laatste stukje Rotte met kademuren.
( 6 soorten varens gezien )
De gemeente Rotterdam beschermt deze stadsnatuur bovendien actief, zodat de varens ook bij kade-renovaties behouden blijven.
●●●●●●●●●
"Het Noordereiland"
De kades van het Noordereiland, met name langs de Maaskade en de Prins Hendrikkade.
Dit is een van de absolute hotspots in de stad voor ecologische muurvegetatie.
Waaronder de varens, die hieronder genoemd worden.
~~~~~~~
Muurvaren - Asplenium ruta-muraria
De meest iconische varensoort op de Rotterdamse kades is de Muurvaren.
Dit plantje groeide oorspronkelijk uitsluitend op kalkrijke steile rotsen in de bergen.
In het oude havengebied van Rotterdam zie je deze muurvaren overal op de kademuren groeien. De spleten en voegen tussen de muurstenen bootsen hun natuurlijke bergomgeving perfect na.
De microcopisch kleine sporen nestelen zich in deze kieren. De varens overleven daar succesvol op een minimaal drupje water en de kalk die langzaam uit het voegsel loogt.
~~~~~~~
"Het Maritiem District"
"Wijnhaven, Leuvehaven en Oude Haven"
Dit hele aaneengesloten gebied met kademuren van de Leuvehaven en Wijnhaven in het centrum, via de Oude Haven en het Haringvliet tot aan het Boerengat in Kralingen, vormen een van de belangrijkste stedelijke varenbiotopen van Rotterdam.
Langs deze route vind je een doorlopend lint van historische kademuren, sluizen en basaltblokken waar de muurvaren en andere sporenplanten massaal groeien.
De kades rondom de
Wijnhaven en Leuvehaven t/m het Boerengat.
Vlak boven de waterlijn op de schaduwrijke delen van de kademuren kan je verschillende soorten varens vinden.
Al deze kademuren in de omgeving herbergen een uniek microklimaat.
Maar let ook op de muren die op het zuiden liggen (waar de zon op brand), aangezien de schubvaren in tegenstelling tot andere varens juist dol is op warmte en droogte.
"Rotterdam Delfshaven"
Varens op de Kademuren van Historisch Delfshaven
Ook op de kademuren in Delfshaven groeien varens.
Varens op de
Niet alleen langs de Rotte, maar ook in Historisch Delfshaven vind je deze bijzondere stadsnatuur op de eeuwenoude kademuren. De Delfhavense Schie werd al in 1389 gegraven als eigen scheepvaartverbinding voor de stad Delft, met de Aelbrechtskolk als de middeleeuwse sluis die de kern vormde van de haven.
Langs deze historische kades — die ooit het toneel waren van haringvisserij en bloeiende jeneverstokerijen — groeien vandaag de dag prachtige exemplaren van de muurvaren, steenbreekvaren, tongvaren en eikvaren in de vochtige voegen van de oude kademuren.
~~~~~~~~~~~~~~~
Ook andere planten doen het goed op de Rotterdamse kademuren...
Kleinbloemige salie - Salvia verbenaca
Op de kademuur groeit ook een zeer zeldzaam plantje, het "Kleinbloemige salie"
Kleinbloemige salie (Salvia verbenaca) is een zeldzame, inheemse plant.
Kleinbloemige salie – Salvia verbenaca
(verwilderd uit nabije plantenbak op de kade)
Er groeien er ongeveer 100
Juni 2026
Haringvliet
