"Kijk eens over de rand"
Varens op de Rotterdamse Kademuren.
Kijk eens over de rand, vlak boven de waterlijn.
Daar, waar de kalkmortel langzaam vergaat, groeit een verborgen mini-jungle van zeldzame muurvarens. Groene stadsbewoners, die van oude Rotterdamse kades hun eigen rotslandschap maken.
"De Zwartsteel"
"Ook de spleten tussen de basaltblokken op het talud van de Maaskade vormen een ideale groeiplaats voor verschillende varensoorten."
Daar groeit ook de Zwartsteel.
Basaltkeien zijn keihard en bevat in tegenstelling tot oude kalkmortel nauwelijks voedingsstoffen.
De varens die hier groeien overleven puur op het vochtige microklimaat van de rivier en het weinige slib dat tussen de blokken achterblijft.
De Zwartsteel heeft flink te leiden in de volle zon
"Niet elke varen is opgewassen tegen het rauwe zomerklimaat. De Zwartsteel heeft flink te lijden in de volle zon. Zodra de felle zonnestralen de Maaskade opwarmen, verliest deze kwetsbare varen al snel zijn glans en drogen zijn diepgroene bladeren uit. Hij overleeft dan ook puur bij de gratie van de diepe, donkere spleten tussen het basalt. Alleen daar vindt hij de broodnodige koelte, schaduw en het vocht van de rivier om de zomer door te komen."
"Mannetjesvaren"
Aan de oevers van de Maas.
"Tongvaren"
Ook de Tongvaren en Mannetjesvaren groeien daar tussen de basaltblokken.
De Maaskade ligt in het getijdengebied van de Maas. De onderste rijen basaltblokken worden constant natgespoeld, wat zorgt voor de extreem hoge luchtvochtigheid waar varens zo van houden.
Vaak is hier weinig schaduw, en staan de varens de hele dag in de zon.
~~~~~~~~~~
"Varens op de kademuren"
Opzoek naar varens op de oude kademuren.
In de binnenstad van Rotterdam.
De oude gemetselde kademuren in Rotterdam vormen een unieke leefomgeving voor bijzondere muurplanten.
"Je vindt deze bijzondere muurvarens vooral langs de oudere, historische kades in de binnenstad, aan de rand van de Maas, daar waar de muren nog van natuursteen of baksteen zijn gemaakt, en de oud voegen nog kalkrijk zijn.
Door deze hoge kademuren blijft de luchtvochtigheid er hoog, wat ideaal is voor varensporen om te ontkiemen."
Een overzicht met checklist van de gevonden varens, met de exacte locatienaam zoals die op Waarneming.nl staat.
• [ ] Rotterdam - Delfshaven
• [ ] Rotterdam - Delfshaven
Muurvaren, Steenbreekvaren, Tongvaren
• [ ] Rotterdam - Wijnhaven
• [ ] Rotterdam - Wijnhaven
Muurvaren, Steenbreekvaren, Tongvaren, Schubvaren
• [ ] Rotterdam - Oude Haven
Blaasvaren
• [ ] Rotterdam - Noordereiland
Muurvaren, Steenbreekvaren, Tongvaren
Blaasvaren
• [ ] Rotterdam - Noordereiland
Muurvaren, Steenbreekvaren, Tongvaren
• [ ] Rotterdam - Rijnhaven
Tongvaren, Blaasvaren
• [ ] Rotterdam - Maashaven
• [ ] Rotterdam - Maashaven
Blaasvaren, Brede stekelvaren
"Het Noordereiland"
De kades van het Noordereiland, met name langs de Maaskade en de Prins Hendrikkade.
Dit is een van de absolute hotspots in de stad voor ecologische muurvegetatie.
Dit is een van de absolute hotspots in de stad voor ecologische muurvegetatie.
Waaronder de varens, die hieronder genoemd worden.
~~~~~~~
Muurvaren - Asplenium ruta-muraria
De meest iconische varensoort op de Rotterdamse kades is de Muurvaren.
Dit plantje groeide oorspronkelijk uitsluitend op kalkrijke steile rotsen in de bergen.
In het oude havengebied van Rotterdam zie je deze muurvaren overal op de kademuren groeien. De spleten en voegen tussen de muurstenen bootsen hun natuurlijke bergomgeving perfect na.
De microcopisch kleine sporen nestelen zich in deze kieren. De varens overleven daar succesvol op een minimaal drupje water en de kalk die langzaam uit het voegsel loogt.
Dit plantje groeide oorspronkelijk uitsluitend op kalkrijke steile rotsen in de bergen.
In het oude havengebied van Rotterdam zie je deze muurvaren overal op de kademuren groeien. De spleten en voegen tussen de muurstenen bootsen hun natuurlijke bergomgeving perfect na.
De microcopisch kleine sporen nestelen zich in deze kieren. De varens overleven daar succesvol op een minimaal drupje water en de kalk die langzaam uit het voegsel loogt.
~~~~~~~
"Wijnhaven, Leuvehaven en Oude Haven"
Dit hele aaneengesloten gebied met kademuren van de Leuvehaven en Wijnhaven in het centrum, via de Oude Haven en het Haringvliet tot aan het Boerengat in Kralingen, vormen een van de belangrijkste stedelijke varenbiotopen van Rotterdam.
Langs deze route vind je een doorlopend lint van historische kademuren, sluizen en basaltblokken waar de muurvaren en andere sporenplanten massaal groeien.
Langs deze route vind je een doorlopend lint van historische kademuren, sluizen en basaltblokken waar de muurvaren en andere sporenplanten massaal groeien.
Het Maritiem District.
De kades rondom de
Wijnhaven en Leuvehaven t/m het Boerengat.
Wijnhaven en Leuvehaven t/m het Boerengat.
Vlak boven de waterlijn op de schaduwrijke delen van de kademuren kan je verschillende soorten varens vinden.
Al deze kademuren in de omgeving herbergen een uniek microklimaat.
~~~~~~~~~~~~~~~
Ook andere planten doen het goed op de Rotterdamse kademuren...
Kleinbloemige salie - Salvia verbenaca
Op de kademuur groeit ook een zeer zeldzaam plantje, het "Kleinbloemige salie"
Kleinbloemige salie (Salvia verbenaca) is een zeldzame, inheemse plant.
Kleinbloemige salie – Salvia verbenaca
(verwilderd uit nabije plantenbak op de kade)
Er groeien er ongeveer 100
Juni 2026
Haringvliet
