Korstmossen op de populierenbomen in het Bentwoud.
In het relatief jonge Bentwoud vormen deze aangeplante populierenbomen een onverwachte en ontzettend waardevolle hotspot voor veel korstmossoorten.
Op de groepjes populierenbomen die in het Bentwoud zijn geplant, komen verrassend veel soorten korstmossen voor. Waaronder ook een aantal zeldzame tot zeer zeldzame soorten.
Het zijn kleine aangeplante populierenbosjes, met gemiddeld ongeveer 15 bomen..op een groot aantal bomen kom je veel soorten tegen
Zowiezo groeien er in het Bentwoud veel korstmossen op bomen en hardhouten brugleuningen, vergeleken met andere soortgelijke aangelegde bosgebieden hier in de omgeving.
Ook zeldzame en zeer zeldzame soorten.
"Op het gebied van korstmossen ben ik nog maar een beginner. Pas sinds november 2025 heb ik oog gekregen voor deze kleine bijzondere kunstwerkjes op bomen en stenen."
🔎 Korstmossen tellen in het Bentwoud.
Ik ga proberen om op alle populierenbomen in het Bentwoud de korstmossoorten te vinden die op deze bomen groeien, om een complete soortenlijst te maken!
Het intigeerd mij dat er alleen op de populierenbomen in het Bentwoud zoveel korstmossoorten groeien. En op andere populierenbomen buiten het Bentwoud minder
Ik ga eens kijken tot hoever ik de lijst met de korstmossoorten kan krijgen, die ik op deze populierenbomen vind.
1. Rood boomzonnetje ( Blastenia ferruginea ) ■■■■
2. Oranje boomzonnetje ( Caloplaca cerina ) ■■■■
3. Fors rijpmos ( Physconia distorta ) ■■■
4. Stekelig vingermos ( Physcia leptalea ) ■■■■
5. Groot schildmos ( Parmotrema perlatum ) ■
6. Olijf-schildmos ( Pleurosticta acetabulum ) ■
7. Melig takmos ( Ramalina farinacea ) ■
8. Trompettakmos ( Ramalina fastigiata ) ■
9. Gestippeld lichtvlekje ( Phlyctis agelaea ) ■■■■
10. Witte schotelkorst ( Lecanora chlarotera ) ■
11. Gemarmerd vingermos ( Physcia aipolia ) ■■
12. Donkere schotelkorst ( Lecanora horiza ) ■
13. Groen vingermos ( Physcia biziana ) ■■■■
14. Gewoon schildmos ( Parmelia sulcata ) ■
15. Kapjesvingermos ( Physcia adscendens ) ■
16. Gewoon purperschaaltje - Lecidella elaeochroma ■
17. Rond schaduwmos ( Phaeophyscia orbicularis ) ■
18. Groot dooiermos Xanthoria parietina. ■
19. Gewoon boomzonnetje - Athallia pyracea ■■
●●●●
soorten die gemeld zijn op de populierenbomen, maar die ik nog niet heb gevonden...
Gewoon speldenkussentje ?
Bos schildmos ?
Lichtvlekje ?
●●●●●●●●●
● Rood boomzonnetje ( Blastenia ferruginea )
Let op de roestrode apotheciën. Vaak op de zonnige zijde aan de onderkant van de stammen. 40 a 60 cm van de bodem.
De kleur van het thallus varieert van bleekwit tot lichtgrijs of asgrijs.
Een zeer zeldzame korstmos. ■■■■
● Oranje boomzonnetje ( Caloplaca cerina )
De schijfjes (Apothecia) zijn rond en hebben een felgeel tot diep oranje kleur. Elk oranje schijfje heeft een heel opvallend, dikker grijs randje. Dit randje heeft exact dezelfde kleur als de ondergrond van het Thallus, vaak is deze zo dun dat je hem bijna niet ziet en de oranje zonnetjes rechtstreeks uit de boom lijken te poppen.
Omdat ze zo ontzettend klein zijn, zie je ze met het blote oog op de populierenstam vaak over het hoofd. Pas wanneer je er dicht op kruipt, zie je ze goed.
Een Zeer zeldzaam korstmos. ■■■■
Net als het Rood boomzonnetje.
Op het zuiden en laag bij de grond (40 a 60 cm)
● Fors rijpmos ( Physconia distorta )
Het is een opvallende, bladvormige korstmossoort, die bekendstaat om de regelmatige aanwezigheid van talrijke apotheciën [ de vruchtlichamen ]
In tegenstelling tot veel verwante soorten die zich voornamelijk ongeslachtelijk voortplanten via korrels (sorediën), plant het fors rijpmos zich hoofdzakelijk geslachtelijk voort via sporen uit deze apotheciën.
Een zeldzame korstmos. ■■■
• Stekelig vingermos ( Physcia leptalea )
Dit is een hele mooie. Te herkennen aan de opvallende, lange wimperachtige haren (ciliën) op de lobranden en de rijkelijke aanwezigheid van donkere apotheciën ( vruchtlichamen ).
De lobrand (de rand van de lobben) van het Stekelig vingermos is hét kenmerk waaraan deze soort zijn naam dankt.
Een zeer zeldzame korstmos. ■■■■
● Groot schildmos ( Parmotrema perlatum )
Dit is een opvallend groot en fors bladvormig korstmos dat tot 20 cm breed kan worden. Te herkennen aan de brede, in het midden opstijgende lobben met korrelige randen (soralen) en de aanwezigheid van zwarte wimperharen (ciliën) aan de uiteinden.
Het is een algemeen korstmos.
● Olijf-schildmos ( Pleurosticta acetabulum )
Het thallus (het 'lichaam' van het korstmos) heeft kenmerkende olijfgroene, grijsgroene tot groenzwarte bladeren als het vochtig is. In droge toestand kan het er matter en lichter grijs uitzien. De lobben zijn breed (tot wel 1 centimeter), en liggen vaak in rozetvorm op de ondergrond. De randen zijn vaak wat opgericht en golvend. Deze soort heeft relatief grote, schotelvormige apothecia (vruchtlichamen) met een bruine tot olijfkleurige schijf en een gekartelde rand, waarmee het sporen verspreidt.
Het is een algemene korstmos.
● Melig takmos - Ramalina farinacea.
Het is een struikvormig korstmos dat veelvuldig voorkomt op de schors van loofbomen. Het valt op door zijn kleine, afhangende struikjes van groengrijze tot geelgroene takjes.
Op de zijkanten van de takken zitten kenmerkende ronde, witachtige structuren (soralen). Dit 'meel' bestaat uit poederachtige korrels (sorediën) die dienen voor de verspreiding.
Het is een algemene korstmos.
●
Trompettakmos - Ramalina fastigiata
Het trompettakmos dankt zijn naam aan zijn opvallende uiterlijk:
Het groeit in dichte, bolvormige bundels van maximaal 5 centimeter lang. De onregelmatig vertakte twijgjes eindigen vaak in verbrede, schijfvormige structuren (apothecia of vruchtlichamen) die sterk op kleine trompetjes lijken. Het thallus (het plantlichaam) heeft een grijsgroene tot bleekgroene kleur.
Het is een algemene korstmos.
● Gestippeld lichtvlekje ( Phlyctis agelaea )
Het thallus vormt een dunne, korstvormige laag op de boomschors. Het oppervlak is witachtig tot zilvergrijs, poederig tot ruw, en vertoont vaak fijne barstjes (rimeus). Aan de randen bevindt zich vaak een opvallende, witviltige randzone (het prothallus).
De apotheciën 'vruchtlichamen' zien eruit als kleine, grijze tot bruinzwarte schijfjes die bedekt zijn met een wit rijp laagje (pruina). Ze zitten grotendeels verborgen in poederige, wratachtige uitstulpingen op het thallus.
Het is een zeer zeldzaam korstmos.

● Witte schotelkorst - Lecanora chlarotera
Het thallus 'lichaam' van het korstmos vormt een vlakke korst op de boomstam. De kleur is meestal lichtgrijs tot gebroken wit, maar kan door omgevingsfactoren soms wat groenachtig of lichtbruin uitslaan.
De apotheciën 'vruchtlichamen' zijn vrijwel altijd aanwezig zijn. Ze variëren in grootte van 0,5 tot 3 mm en hebben een bleekgeel tot kastanjebruin centrum. De opvallende, dikke rand heeft dezelfde witgrijze kleur als het thallus zelf, wat ze het uiterlijk geeft van kleine schoteltjes.
Een van de meest algemene korstmossen. ■
● Gemarmerd vingermos - Physcia aipolia
Het vormt rozetjes met een diameter van 2 tot 7 cm. De kleur is heldergrijs, blauwgrijs of witachtig.
De smalle lobben (ca. 2–3 mm breed) vertonen duidelijke witte vlekjes (pseudocyphellen) die worden veroorzaakt door uitstulpende delen van het merg en de algenlaag. Dit effect is extra goed te zien met een loep of wanneer het korstmos vochtig is.
De apotheciën zijn tot 2–3 mm breed en hebben een dikke rand en een donkerbruine tot zwarte schijf, die vaak bedekt is met een wit berijpt laagje.
Een vrij algemeen korstmos. ■■
● Donkere schotelkorst - Lecanora horiza
Het thallus 'lichaam' van de donkere schotelkorst vormt een gladde of licht glimmende, korstachtige laag op de ondergrond. De kleur varieert van witachtig grijs tot geelachtig grijs. Het thallus is vaak duidelijk afgebakend en kan er wat korrelig uitzien.
De apotheciën 'vruchtlichamen' zien eruit als kleine schoteltjes of schijfjes van 0,5 tot 1,5 (soms 2) mm breed. Ze zijn meestal in grote getale aanwezig en hebben een glanzende, donkerbruine tot oranjebruine kleur. De rand van deze schoteltjes heeft dezelfde lichte kleur als het thallus zelf.
● Groen vingermos - Physcia biziana
Het is een bladvormig korstmos dat rozetten vormt op boomstammen.
Kenmerkend is de berijpte lobstructuur en de aanwezigheid van apothecia (vruchtlichamen) met een opvallend donkere of berijpte schijf.
Het groen vingermos groeit hoofdzakelijk op de schors van loofbomen op goed verlichte locaties.
Een zeer zeldzaam korstmos. ■■■■
● Gewoon schildmos - Parmelia sulcata
Het is een vrij algemene korstmossoort die veel in Nederland en Vlaanderen voorkomt. Het is een bladvormig korstmos dat bekendstaat om zijn karakteristieke 'berijpte' uiterlijk, veroorzaakt door fijne, witte kristallen op de lobben.
De thalluslobben zijn breed (tot 3 mm) en hebben een grijsbruine tot grijsgroene kleur. De bovenzijde van de lobben is bedekt met een fijne, witte kristalachtige uiterlijk, wat de indruk wekt van een dun laagje rijp.
Aan de randen en in het centrum van oudere exemplaren bevinden zich korrelige soralen (structuren voor ongeslachtelijke voortplanting). Aan de onderzijde zitten rhizinen die aan het uiteinde penseelachtig vertakt zijn. Dit is een belangrijk microscopisch verschil met het sterk gelijkende donker rijpmos (Physconia enteroxantha), waarvan de rhizinen anders vertakt zijn.
Een algemeen korstmos ■
● Kapjesvingermos - Physcia adscendens
Dit bladvormige korstmos valt op door zijn specifieke vorm en is overal in Nederland en België te vinden op goed belichte locaties.
Het thallus 'lichaam' vormt kleine rozetjes of groeit uit tot grotere, aaneengesloten plakkaten. De kleur is grijs tot zilvergrijs, de onderkant wittig.
De uiteinden van de lobben zwellen op tot een soort helmpje of kapje. Onder deze kapjes zitten de sorediën (korrelige structuren waarmee de soort zich ongeslachtelijk voortplant).
Aan de randen van de lobben zitten lange, opvallende wimpers (trilharen) met donkere punten.
Een algemene korstmos ■
● Gewoon purperschaaltje - Lecidella elaeochroma
Het thallus heeft een dunne, korstvormige basis. De kleur varieert van lichtgrijs tot groenachtig geel.
Op zonnige plekken kleurt het mos vaak geler. Op de thallus 'korst' groeien talloze kleine, zwarte stipjes. Dit zijn de schotelvormige apotheciën 'vruchtlichamen' waarin de sporen worden gevormd. De specifieke paarsachtige glans waarnaar de naam verwijst, is overigens vrij zeldzaam te zien.
Het is een algemeen voorkomende korstmos. ■
● Rond schaduwmos - Phaeophyscia orbicularis
Het thallus is doorgaans grijs, groenachtig grijs tot donkerbruin. Als het vochtig is, kleurt het opvallend groen.
Rond schaduwmos, dankt haar naam aan de karakteristieke, ronde rozetvorm waarin het groeit.
In het midden van de rozet bevinden zich vaak fijne, poederige korrels (soralen) waarmee de soort zich ongeslachtelijk voortplant.
De onderkant is zwart en voorzien van kleine, harige hechtorganen (rhizinen).
Het is een algemeen voorkomend korstmos.
■
Groot dooiermos ( Xanthoria parietina ) ■
Gewoon boomzonnetje - Athallia pyracea. ■■
Aan de noordoost kant van het Bentwoud.
Op een groepje populierenbomen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten