Natuur en Landschap..: Baardmos "onbekend"

Baardmos 'onbekend'

Op 13 Februari vond ik een klein plukje Baardmos, op het uiteinde van een tak van een Sleedoorn ( Prunus spinosa )

Mijn in het Nessebos gevonden Baardmos 'onbekend'

Baardmos onbekend" verwijst op platforms zoals Waarneming.nl vaak naar de verzamelnaam Usnea spec., een geslacht van korstmossen (familie Ascomycota) die als grijsgroene "baarden" aan boomtakken of boomstammen hangen..
( ook wel te vinden op hardhouten brugleuningen )

Het baardmos (Usnea, soms ook wel ‘oudemansbaard’ genoemd) is een geslacht van korstmossen dat behoort tot de ascomyceten. Ze komen voor in vochtige bossen over de hele wereld, waar ze meestal aan boomtakken hangen. In zeldzame gevallen worden ze ook op de bodem of op rotsen aangetroffen. Het geslacht behoort tot de familie van Parmeliaceae.

In Nederland zijn baardmossen zeldzaam en de exemplaren die je vindt, zijn vaak klein of slecht ontwikkeld. Hierdoor zijn cruciale kenmerken voor determinatie vaak niet goed zichtbaar.
Voor een definitieve determinatie van veel soorten is soms zelfs dunne-laagchromatografie (TLC) of een chemische reactietest nodig om specifieke zuren in het korstmos aan te tonen. En tot de juiste determinatie te komen..

Het "voetje" van baardmossen (Usnea spp.) is een belangrijk kenmerk bij de determinatie (herkenning) van de soort. Het is het aanhechtingspunt waarmee het korstmos op de bast van boomtakken of stammen vast zit.

Zwart voetje.. Bij het Gewoon baardmos (Usnea subfloridana) is het voetje karakteristiek zwart of zeer donker gekleurd.
Andere soorten baardmos kunnen een bleker, grijs of bruinachtig voetje hebben (bijv. bleek baardmos, Usnea hirta, heeft vaak een grijs voetje).

Het voetje dient als de basis van het thallus (het moslichaam) en is vaak het eerste wat men controleert bij het determineren van de soort.

Soorten Baardmossen in Nederland..

• Saucijs-baardmos (Usnea articulata), zeer zeldzaam, rode lijst 'ernstig bedreigd'.
• Ingesnoerd baardmos (Usnea cornuta), zeldzaam, rode lijst 'bedreigd'.
• Klein baardmos (Usnea esperantiana), zeer zeldzaam, rode lijst 'bedreigd'.
• Visgraatbaardmos (Usnea filipendula), zeer zeldzaam, rode lijst 'ernstig bedreigd'.
• Gelig baardmos (Usnea flavocardia), zeer zeldzaam, rode lijst 'bedreigd'.
• Glanzend baardmos (Usnea glabrata), zeer zeldzaam, rode lijst 'ernstig bedreigd'.
• Bleek baardmos (Usnea hirta), zeldzaam, rode lijst 'bedreigd'.
• Gewoon baardmos (Usnea subfloridana), zeldzaam, rode lijst 'bedreigd'.
• Duinbaardmos (Usnea wasmuthii), zeer zeldzaam, rode lijst 'bedreigd'

Ik heb een klein takje afgeknipt en opgestuurd ter determinatie.

Baardmossen (Usnea spp.) staan bekend als een van de lastigste geslachten om in het veld of op basis van foto's op soort te determineren.
Eerdere goedgekeurde waarnemingen, worden soms herzien.
Dit omdat het naderhand, na determinatie of betere foto's toch blijkt een andere soort Baardmos te zijn.

Veel baardmossoorten lijken uiterlijk sprekend op elkaar. Verschillen zitten vaak in kleine kenmerken, zoals de precieze vorm van de soralen (plekjes waar fijne korrels vrijkomen voor voortplanting), de aanwezigheid van papillen, soralen, isidiën en de structuur van de cortex.

Determinatie van het Baardmos..

Het kleine stukje Baardmos 'onbekend' dat ik heb opgestuurd ter determinatie, is bekeken, Het Baardmos is nog te klein. ( takje ca. 8mm ).
Dan zijn allerlei kenmerken helaas nog niet ontwikkeld, zoals soralen en isidiën.

Het zou 'Usnea esperantiana' (Klein Baardmos) kunnen zijn, vanwege de dunne centrale streng, wit ijl merg, en K+ rood, P+ oranje reactie.
Maar dan moeten ook bolle soralen zonder isidiën aanwezig zijn. Daarom toch vooralsnog Usnea spec.

Soralen en isidiën zijn structuren die korstmossen gebruiken voor ongeslachtelijke (vegetatieve) voortplanting. Beide bevatten zowel schimmeldraden als algen, waardoor ze direct kunnen uitgroeien tot een nieuw korstmos zodra ze ergens landen.

Soralen (en sorediën):
Soralen zijn de specifieke plekken op het oppervlak (thallus) van het korstmos waar sorediën worden geproduceerd.

Sorediën zien eruit als fijn, korrelig of poederachtig stof. Ze zijn niet bedekt met een beschermende schorslaag en worden gemakkelijk door de wind of water verspreid.

Nog even later groeien.

Tot de belangrijkste kenmerken te zien zijn.

Usnea esperantiana' ( Klein Baardmos ) ?

Dat zou leuk zijn.

Klein baardmos
'Usnea esperantiana'

???

Klein baardmos is een struikvormig korstmos. Het thallus heeft een diameter 4–6 cm. Het oppervlak is grijsgroen, aan de basis niet zwartgeblakerd. Het heeft zeer forse soralen (poeders), die de takken laten lijken op 'skeletachtige vingers', kronkelige, dikke poederstompen. Isidiën zijn afwezig.